Prosty język stał się obowiązkiem w urzędach po tym, jak w 2022 r. Ministerstwo Administracji wydało wytyczne o maksymalnej długości zdania. Nie więcej niż 20 słów – to ograniczenie zwiększa czytelność. To naprawdę ułatwia czytanie.
Wybieramy codzienne słowa zamiast skomplikowanych terminów; np. „sprawdzenie danych” zamiast „analiza danych”. Taka zamiana podnosi przystępność i eliminuje nieporozumienia. Unikanie żargonu technicznego chroni przed błędami w odbiorze.
Logiczna struktura – podział na wyraźne sekcje z nagłówkami i wypunktowaniami – pomaga nawigować po treści. Czytelnik od razu widzi, gdzie znajduje się najważniejsza informacja. Warto o tym pamiętać.
Historia prostego języka sięga połowy XX wieku; w Wielkiej Brytanii i Szwecji wprowadzono go jako standard komunikacji masowej. To przyspieszyło jego przyjęcie w administracji. W Londynie, w latach 70, powstał pierwszy przewodnik po prostym języku. W skrócie: prosty język stał się niezbędny w mediach.
Efekt? Klarowny tekst podnosi zrozumiałość i satysfakcję odbiorcy – realny zysk dla każdego czytelnika. To realny zysk dla każdego czytelnika.
Jak pisać prostym językiem – praktyczne wskazówki
Komunikacja publiczna wymaga prostego języka, by przekaz trafił do wszystkich grup społecznych; Polityka dostępności wyznacza równe szanse w informowaniu. To fundament inkluzywnej informacji.
Jedna z kluczowych zasad opracowanych przez Jasnopis i Fundację Języka Polskiego definiuje ramy stylistyczne, które każdy autor powinien stosować.
- Używaj krótkich zdań: ogranicz liczbę słów w zdaniu do 15 słów.
- Stawiaj rzeczownik na początku zdania, co jasno określa podmiot działania.
- Unikaj żargonu i specjalistycznych terminów nieznanych szerokiej publiczności.
Po wdrożeniu tych reguł tekst spełnia wymogi prostego języka i jest łatwo przyswajalny. Podsumowując, zastosowanie ram sprawia, że tekst staje się przyjazny dla czytelnika.
Czy naprawdę potrzebujemy trudnych zdań w codziennej korespondencji?
My, jako twórcy treści, możemy od razu sprawdzić, czy zdanie jest zbyt długie i w razie potrzeby je skrócić.
Unikaj trudnych konstrukcji – co wykluczyć z tekstu
Złożone zdania wielokrotne należy wymienić na proste zdania pojedyncze, które jasno określają jedną czynność.
Niepotrzebne partykuły i wyrażenia modalne, takie jak „być może” czy „mogłoby się stać”, wprowadzają niejasność i powinny być pomijane. To zwiększa klarowność.
Przydawki przyimkowe dłuższe niż cztery wyrazy zamieniamy na krótsze równoważniki, co przyspiesza czytanie.
Imiesłowy bierne przekształcamy w formy czynne, aby podkreślić, kto wykonuje działanie.
Żargon i specjalistyczne skróty, nieznane odbiorcom, eliminujemy całkowicie.
Długie wyrażenia przyimkowe zastępujemy prostymi zdaniami z jednym głównym czasownikiem i jasnym dopełnieniem.
Rezultatem jest tekst, w którym każdy odbiorca rozumie przekaz bez konieczności wielokrotnego dekodowania. Krótko mówiąc, prostota eliminuje bariery zrozumienia.
Tworzenie przejrzystych akapitów – struktura i klarowność
Akapit to podstawowa jednostka tekstu, która zapewnia przejrzystość i łatwość czytania.
Każdy akapit zaczyna się od jednego głównego pomysłu w prostym zdaniu deklaratywnym – tak wprowadzamy czytelnika w temat. To wprowadza czytelnika w temat.
Kolejne zdania rozwijają myśl, podając konkretne informacje lub przykłady.
Podsumowanie łączy informacje i wskazuje wniosek – zamyka myśl. To zamyka myśl.
Utrzymujemy liczbę zdań w przedziale od 3 do 5, co zapewnia zwięzłość i czytelność.
Zastosowanie tej struktury przyspiesza zrozumienie i utrzymuje uwagę czytelnika – krótkie akapity pomagają utrzymać tempo czytania. W praktyce, krótkie akapity pomagają utrzymać tempo czytania.
Praktyczne przykłady prostego języka – inspiracje i modele
Prosty język w pisaniu służy do przekazywania informacji w sposób zrozumiały dla szerokiej grupy odbiorców. To podstawa skutecznej komunikacji.
- Użyj krótkich zdań: ogranicz liczbę słów w zdaniu do 15, aby uniknąć zagmatwania.
- Zamień specjalistyczne terminy na powszechnie znane odpowiedniki.
- Stosuj aktywną formę czasownika.
- Wprowadzaj przykłady ilustrujące pojęcia, np. krótkie scenariusze użycia.
- Dziel tekst na krótkie akapity, każdy zawierający jedną główną myśl.
- Używaj wypunktowań i numeracji, aby podkreślić kolejne kroki lub elementy.
- Sprawdzaj tekst pod kątem zrozumiałości przy pomocy osób niezwiązanych z tematem.
Na przykład, „analiza danych” można zamienić na „sprawdzenie danych”. To prostsze i bardziej przystępne.
Inny przykład: „uruchom aplikację” zamiast „aplikacja zostaje uruchomiona”. Bez zbędnych konstrukcji.
Stosowanie tych metod sprawia, że tekst jest bardziej klarowny i łatwiejszy do przyswojenia. Podsumowując, proste zamiany zwiększają przystępność.
Definicje i cele prostego języka
Jasnych, krótkich zdań i codziennych słów używamy, by każdy odbiorca szybko zrozumiał przekaz.
Głównym celem jest zwiększenie dostępności treści dla osób o różnym wykształceniu, wieku i zdolnościach czytelniczych. Żargon i skomplikowane struktury są eliminowane, co zmniejsza ryzyko nieporozumień i podnosi efektywność komunikacji. Dzięki temu czytelnik szybciej podejmuje decyzje i lepiej przyswaja istotne informacje.
W 2024 r. ponad 70 % urzędów w Polsce przyjęło wytyczne prostego języka, co dowodzi rosnącej popularności tego podejścia. To cel, do którego dąży każdy autor.